Máy tính và internet trong tiếng Esperanto: từ vựng

Máy tính là komputilo, internet là interreto, trang web là retejo và email là retpoŝto. Phần lớn từ công nghệ được tạo từ vài thành phần: -il- “công cụ” (komputi “tính toán” cho ra komputilo), ret- “internet” (từ reto “mạng lưới”) và các tiền tố chỉ hướng el- và al-. Phần phát âm tách từ thành các âm tiết, âm tiết mang trọng âm được viết bằng chữ in hoa.

#Máy tính và điện thoại

#Linh kiện và thiết bị

#Dùng máy tính

#Internet và web

#Email, tin nhắn và tài khoản

#Mạng xã hội, blog và ứng dụng

#Từ công nghệ được tạo ra thế nào

PMEG ghi chú rằng ret thường là tiền tố nghĩa là “thuộc internet”, như poŝto → retpoŝto, và liệt kê komputilo trong số các thiết bị có -il-. Hậu tố -um- không có nghĩa cố định, nên retumi (ret- + -um-) và foliumi “lật giở” được học như từ nguyên khối. Xem tiền tố, hậu tố và tạo từ.

Vì sao elŝuti và alŝuti? Ŝuti nghĩa là đổ những vật rời như cát hoặc ngũ cốc. ReVo giải thích rằng các tiền tố chỉ hướng so với một “thùng chứa bit” lớn, là máy chủ: alŝuti đổ các bit vào đó, còn elŝuti đổ chúng ra để bạn dùng.

#Đọc to một địa chỉ email

Địa chỉ maria@ekzemplo.org được đọc là maria ĉe ekzemplo punkto org. Nhiều chương trình email trước đây chỉ xử lý văn bản ASCII hoặc Latin-1 thuần, nên Vikipedio ghi chú rằng đôi khi vẫn cần cách viết thay thế, như hệ thống x, trong email.

#Mẫu câu hữu ích

#Điện thoại và máy tính

#Email và tin nhắn

#Trực tuyến

Trong Alklaku la ligilon động từ kết thúc bằng -u (lời yêu cầu, xem động từ) và các tân ngữ ligilon và dosieron mang -n (xem đối cách).

#Tiếng Esperanto trên internet

Wikipedia tiếng Esperanto, Vikipedio, có khoảng 390.000 bài viết vào ngày 8 tháng 10 năm 2026. Năm 2015, một nhà nghiên cứu thậm chí còn ước tính số người nói dựa trên người dùng Facebook, như bài bao nhiêu người nói tiếng Esperanto giải thích. Để gõ ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ và ŭ trên máy tính hoặc điện thoại, xem trang bảng chữ cái. Các khóa học miễn phí và bạn luyện tập có ở tài nguyên học tập.

#Câu hỏi thường gặp

#“Máy tính” trong tiếng Esperanto là gì?

Komputilo, từ komputi “tính toán” và -il- “công cụ”; số nhiều là komputiloj. Các từ cũ hơn komputoro và komputero là cổ trong ReVo.

#“Internet” trong tiếng Esperanto là gì?

Interreto, từ inter- “giữa” và reto “mạng lưới”: ReVo định nghĩa đó là một tập các mạng máy tính liên kết với nhau. Vikipedio ghi cả interreto lẫn Interreto.

#Nói “email” và “địa chỉ email” thế nào?

“Email” là retpoŝto hoặc retletero; “địa chỉ email” là retpoŝta adreso. Retadreso của ReVo bao gồm địa chỉ web lẫn email. E-poŝto là viết tắt của elektronika poŝto (Vikipedio).

#Nói “tải xuống” và “tải lên” thế nào?

Elŝuti là “tải xuống” và alŝuti là “tải lên”; ReVo định nghĩa chúng là hai từ trái nghĩa, so với một máy chủ.

#“Điện thoại di động” hay “điện thoại thông minh” trong tiếng Esperanto là gì?

Điện thoại di động là poŝtelefono. Điện thoại thông minh là lerta telefono hoặc inteligenta telefono; ReVo đánh dấu dạng ngắn kompufono là nên tránh.

#retumilo và foliumilo khác nhau thế nào?

Cả hai đều chỉ trình duyệt web trong ReVo: retumilo là chương trình để retumi, foliumilo là phần mềm đọc để khám phá các trang và tệp theo thứ tự tùy ý. Vikipedio nêu thuật ngữ chặt chẽ là TTT-legilo và cho biết retumilo, theo nghĩa chặt chẽ là một tập rộng hơn các chương trình internet, thường được dùng cho nó.

#Nguồn

• ReVo: komputilo, tekkomputilo, tabulkomputilo, platkomputilo, komputoro, komputero, kompufono
• ReVo: telefono, poŝtelefono, lerta telefono, telefonnumero, servilo
• ReVo: klavaro, klavo, muso, ekrano, tuŝekrano, presilo, printilo, skanilo
• ReVo: fotilo, kamerao, retkamerao, mikrofono, laŭtparolilo, kapaŭdilo, akumulatoro, ŝargilo
• ReVo: programo, programaro, aparataro, aplikaĵo, apo, dosiero, dosierujo, fenestro
• ReVo: ŝalti, malŝalti, klaki, alklaki, instali, ĝisdatigi, savkopio, ŝuti, elŝuti, alŝuti
• ReVo: reto, interreto, retejo, retumi, retumilo, Tut-Tera Teksaĵo, retpaĝo, retadreso, adreso, ligilo, foliumilo, foliumi, serĉilo, konekti, vifio
• ReVo: retpoŝto, retletero, mesaĝo, mesaĝi, retmesaĝo, tujmesaĝilo, spamo, viruso
• ReVo: uzanto, konto, pasvorto, ensaluti, elsaluti, salutnomo, uzantnomo, profilo
• ReVo: Fejsbuko, Jutubo, Tvitero, pepi, blogo, forumo, podkasto, komento
• ReVo: heliko, punkto, streketo, substreko, oblikvo, teko
• PMEG: IL, UM, AR, EJ, UJ, RET như một tiền tố
• Vikipedio: Interreto, Retpoŝto, Retumilo, Facebook, @, TTT-legilo, Socia retejo, X (mikrobloga servo), Statistikoj (389.591 bài viết vào ngày 8 tháng 10 năm 2026)
• Tatoeba (CC BY 2.0 FR), chỉ dùng để kiểm tra các từ này có xuất hiện trong câu thực tế