Bộ phận cơ thể và mẫu câu khi đi khám bằng tiếng Esperanto

Các bộ phận cơ thể trong tiếng Esperanto là danh từ có đuôi -o: kapo “đầu”, mano “bàn tay”, koro “tim”, piedo “bàn chân”. Để nói một chỗ nào đó đau, hãy dùng động từ dolori: Mia kapo doloras – “Đầu tôi đau”. “Ốm, bệnh” là malsana, tức là sana “khỏe mạnh” thêm mal-, còn bác sĩ là kuracisto. Phần phát âm tách từ thành âm tiết, với âm tiết mang trọng âm viết hoa (xem bảng chữ cái về ĉ, ĝ, ŝ và c = “ts”).

#Đầu và mặt

Lango là cái lưỡi trong miệng; thứ tiếng bạn nói là lingvo. Haro là một sợi tóc, nên tóc trên đầu ở số nhiều: longaj haroj – “tóc dài”.

#Cổ và thân mình

ReVo định nghĩa ventro là phần giữa ngực và xương chậu; cơ quan nằm bên trong là stomako.

#Tay và chân

Kruro là chân nói chung và cũng chỉ phần từ đầu gối đến bàn chân. Gambo là cả chân người, kể cả đùi (ReVo).

#Bên trong cơ thể

#Sức khỏe, bệnh tật và bác sĩ

Doktoro cũng là danh xưng lịch sự không chính thức dành cho thầy thuốc; nghĩa chính của nó là học vị học thuật (ReVo).

#Các từ được cấu tạo thế nào

Từ chỉ bệnh viện malsanulejo gồm năm phần:

PMEG định nghĩa malsanulejo là nơi người ốm được chăm sóc và điều trị. Những thành phần này tạo nên cả một họ từ:

-ist- chỉ người làm công việc liên quan đến một thứ gì: kuracisto “người chữa trị”, dentisto “người làm việc với răng”. -in- tạo giống cái. Xem thêm về cấu tạo từ, tiền tố và hậu tố.

#Các từ chỉ cơn đau với -doloro

Doloro “cơn đau” ghép với bộ phận cơ thể để gọi tên một chứng đau; gốc từ cuối là từ chính, nên kapdoloro là “đau-đầu”:

ReVo liệt kê dentodoloro và cũng trích dẫn dentdoloron. ReVo khuyên dùng các từ ghép đơn giản như kapdoloro thay cho các thuật ngữ kiểu Hy Lạp như cefalalgio hay odontalgio.

#Nói chỗ nào đau

Với dolori, bộ phận đau là chủ ngữ, và bạn chỉ rõ của ai bằng mia “của tôi” hoặc al mi “đối với tôi”:

PMEG coi Mi lavas al mi la manojn tương đương Mi lavas miajn manojn – “Tôi rửa tay”: al cho biết bộ phận cơ thể thuộc về ai. ReVo ghi chú rằng các văn bản cũ cũng đặt người đó ở vị trí tân ngữ (mia internaĵo min doloras), nhưng cách dùng hiện đại có vẻ ưa dạng ở trên. Chủ ngữ là bộ phận đau, nên Mi doloras không có nghĩa là “Tôi đau”. Xem thêm đối cách.

#Khi đi khám bệnh

Những câu hỏi và lời dặn bạn có thể nghe:

Farti “ở trong trạng thái tốt hay xấu” là động từ trong Kiel vi fartas? – “Bạn khỏe không?”. Thứ bạn có, cảm thấy hay uống là tân ngữ, nên kết thúc bằng -n: febron, naŭzon, pilolon.

#Ở hiệu thuốc

#Tình huống khẩn cấp

Về Helpu!, Voku ambulancon! và Kie estas la hospitalo?, xem danh sách khẩn cấp trong mẫu câu du lịch. Mi malsanas – “Tôi bị ốm” – nằm trong mẫu câu cơ bản.

#Câu hỏi thường gặp

#Các bộ phận cơ thể chính trong tiếng Esperanto là gì?

Kapo (đầu), okulo (mắt), nazo (mũi), buŝo (miệng), orelo (tai), brako (cánh tay), mano (bàn tay), kruro (chân), piedo (bàn chân) và koro (tim). Số nhiều thêm -j: okuloj.

#Nói “tôi bị đau đầu” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Mi havas kapdoloron hoặc Mia kapo doloras. Với các chứng đau khác, hãy thay kap- bằng bộ phận khác: gorĝdoloro, dorsdoloro.

#Nói “bác sĩ” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Kuracisto, từ kuraci “chữa trị” và -ist-; bác sĩ nữ có thể là kuracistino. Doktoro cũng được dùng làm danh xưng lịch sự.

#Từ “bệnh viện” trong tiếng Esperanto là gì?

Malsanulejo, nghĩa đen là “nơi dành cho người ốm”, hoặc từ quốc tế hospitalo.

#Nói “tôi bị ốm” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Mi estas malsana hoặc ngắn hơn là Mi malsanas. Nếu chỉ muốn nói mình thấy không khỏe, hãy dùng Mi ne fartas bone.

#Hỏi “Đau ở đâu?” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Kie doloras? Trả lời bằng al mi và một bộ phận cơ thể – Doloras al mi la genuo, “Đầu gối tôi đau” – hoặc chỉ cần Doloras ĉi tie, “Đau ở đây”.

#Nguồn

• ReVo: dolori, doloro, kapdoloro, dentodoloro, gorĝdoloro, dorsdoloro, lumbodoloro, stomakdoloro
• ReVo: sana, malsana, malsaniĝi, malsanulejo, sanigi, resaniĝi
• ReVo: kuraci, kuracisto, kuracilo, paciento
• ReVo: flegi, flegisto
• ReVo: apoteko, pilolo, recepto
• ReVo: malvarmumi, malvarmumo, febro, naŭzi, kapturno, farti, doktoro
• ReVo: kapo, kruro, gambo, ventro, fingro, haro
• PMEG: hậu tố EJ (malsanulejo), hậu tố UL, hậu tố IST (kuracisto, dentisto), hậu tố IN
• PMEG: Verboj kun al-komplemento (Mi lavas al mi la manojn), Posedaj pronomoj
• PMEG: Bazaj elparolaj reguloj (trọng âm)