Đồ ăn thức uống bằng tiếng Esperanto: từ vựng, mẫu câu

Đồ ăn là manĝaĵo và đồ uống là trinkaĵo, được tạo từ các động từ manĝi “ăn” và trinki “uống” cộng hậu tố -aĵ- “một vật cụ thể”. Các bữa ăn hằng ngày là matenmanĝo “bữa sáng”, tagmanĝo “bữa trưa” và vespermanĝo “bữa tối”. Phần lớn từ chỉ trái cây, rau củ và đồ uống là những gốc từ quốc tế với đuôi danh từ -o, nên nhiều từ trông quen thuộc. Phần phát âm tách từ thành âm tiết, với âm tiết mang trọng âm viết hoa.

#Bữa ăn và việc ăn uống

Tên các bữa ăn là từ ghép: mateno “buổi sáng” + manĝo “bữa ăn”. Đổi đuôi thành -i để có động từ: Mi matenmanĝas je la sepa – “Tôi ăn sáng lúc bảy giờ.” Bài 5 của khóa học miễn phí dạy khoảng hai mươi từ trong số này.

#Trái cây

Từ ghép rất phổ biến: vinbero là “quả-rượu” (vino + bero) và akvomelono là “dưa-nước”. Với cái cây, nói pomarbo “cây táo”.

#Rau củ

Terpomo nghĩa đen là “quả-táo của đất” (tero + pomo).

#Thịt, cá, sữa và bánh mì

Bovaĵo là bovo “bò” + -aĵ-, và porkaĵo đến từ porko “lợn”. ReVo định nghĩa viando là phần cơ của thịt động vật, không tính cá, vốn vẫn là fiŝo.

#Đồ uống

#Vị và gia vị

Danh từ là gusto “vị” và động từ gusti “có vị của…”: La kafo gustas amare – “Cà phê có vị đắng.” ReVo giải nghĩa acida là chua gắt như giấm hay chanh.

#Cấu tạo từ với các từ về đồ ăn

Một vài hậu tố biến một gốc từ thành cả họ từ. Xem cấu tạo từ, hậu tố và tiền tố.

PMEG bổ sung rằng -uj- cũng có thể gọi tên cây ra quả (pomujo “cây táo”), nhưng nhiều người ngày nay ưa pomarbo. Để gọi món ở restoracio, xem mẫu câu du lịch.

#Mẫu câu tại bàn ăn

Thứ bạn ăn hay uống là tân ngữ, nên mang -n: Mi manĝas pomon, Mi trinkas teon. Xem đối cách.

Người ăn thuần chay là vegano. Sau kun “với” và sen “không có” không có -n, vì chúng là giới từ. Về lời nâng ly như Je via sano!, xem lời chúc và lễ kỷ niệm.

#Lượng với da

Từ da nối một đơn vị đo với chất được đo, giống “of” trong tiếng Anh.

PMEG đưa ra các quy tắc sau:

• Không có -n sau da. Đơn vị đo mang nó: Mi trinkas glason da akvo – “Tôi uống một ly nước.”
• Không có da sau số đếm trơn. Nói Mi havas cent pomojn, nhưng Mi havas centon da pomoj “Tôi có một trăm quả táo”, vì cento là danh từ.
• Không có da trước la, mia hay ĝi. Dùng de hoặc el: Ni manĝis iom de la pano – “Chúng tôi đã ăn một phần bánh mì.”
• Hỏi bằng kiom da: Kiom da sukero vi volas? – “Bạn muốn bao nhiêu đường?”

Glaso da vino là một ly đầy rượu vang, còn vinglaso là loại ly làm ra để uống rượu vang.

#Câu hỏi thường gặp

#Nói “đồ ăn” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Manĝaĵo là đồ ăn, những thứ bạn ăn; manĝo là một bữa ăn.

#Nói bữa sáng, bữa trưa, bữa tối bằng tiếng Esperanto thế nào?

Matenmanĝo, tagmanĝo và vespermanĝo; dạng động từ là matenmanĝi, tagmanĝi và vespermanĝi.

#Nói “tôi đói” hay “tôi khát” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Mi malsatas hoặc Mi estas malsata cho đói, và Mi soifas cho khát. Khi đã ăn đủ, nói Mi estas sata.

#Nói “chúc ăn ngon miệng” bằng tiếng Esperanto thế nào?

Bonan apetiton! ReVo mô tả đó là lời chúc nói trước bữa ăn.

#Nguồn

• ReVo: manĝi (tên các bữa ăn, intermanĝeto), trinki, apetito, sata, soifi, gusti, acida, spica, viando, bovaĵo, porkaĵo, kulero, vegetarano
• PMEG: AĴ, EJ, IST, UJ, Da – bazaj reguloj, Da – detalaj reguloj