Mẫu câu
Cách viết thư và email bằng tiếng Esperanto
Dòng ghi ngày, lời chào như Kara Maria, nội dung thư, lời kết như Amike và tên bạn – cùng các cụm từ cho từng phần.
Một bức thư tiếng Esperanto có các phần quen thuộc: dòng ghi ngày, lời chào, nội dung, lời kết và tên người viết. Mở đầu bằng Kara… (KA-ra) “thân mến” với bạn bè hoặc Estimata… (es-ti-MA-ta) “kính thưa” trong thư trang trọng, và kết thư bằng Amike (a-MI-ke) hoặc Kun amikaj salutoj (kun a-MI-kaj sa-LU-toj). Ngày tháng có dạng la 8-an de Oktobro 2026, tên tháng viết hoa. Email theo cùng khuôn mẫu, thêm vài từ riêng. Trong phần phát âm, âm tiết mang trọng âm được viết hoa; đó luôn là âm tiết áp chót.
Các phần của một bức thư
| Phần | Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|---|
| Nơi viết và ngày | Parizo, ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026 | Paris, thứ Năm, ngày 8 tháng 10 năm 2026 |
| Lời chào | Kara Maria, | Maria thân mến, |
| Câu mở đầu | Dankon pro via letero. | Cảm ơn bạn về lá thư. |
| Lời kết | Amike, | Thân ái, (nghĩa đen: “một cách thân thiện”) |
| Chữ ký | Petro | Peter |
Về ngày tháng, PMEG nêu mẫu thường dùng trong thư là thứ trong tuần và ngày, cả hai đều mang đối cách -n: merkredon la 26-an de Novembro 1997. Có thể bỏ thứ (la 8-an de Oktobro 2026), và bạn có thể ghi tên thành phố trước, như trong các thư mẫu bên dưới. Tên tháng là tên riêng, nên PMEG khuyên viết hoa (Oktobro) và không bao giờ đặt la trước chúng. PMEG cũng khuyên tránh cách ghi toàn số như 9.3.01 vì mỗi nước đọc một kiểu, và ưu tiên ghi tháng bằng chữ hoặc viết tắt (8 Okt. 2026); dạng ISO 2026-10-08 được khuyến nghị về nguyên tắc, dù không phải ai cũng biết. Xem thêm ngày và tháng.
Lời chào: từ trang trọng đến thân mật
| Esperanto | Tiếng Việt | Dùng khi |
|---|---|---|
| Estimataj gesinjoroj, | Kính thưa quý ông bà, | Một công ty, một ủy ban, người đọc không quen biết |
| Estimata sinjoro Novak, | Kính thưa ông Novak, | Trang trọng, nam giới có tên |
| Estimata sinjorino Novak, | Kính thưa bà Novak, | Trang trọng, nữ giới có tên |
| Estimataj samideanoj! | Kính thưa các bạn Esperanto! | Một nhóm người học Esperanto |
| Kara Maria, | Maria thân mến, | Bạn bè hoặc người thân |
| Kara amiko, / Kara amikino, | Bạn thân mến, | Bạn nam / bạn nữ |
| Karaj geamikoj! | Các bạn thân mến! | Một nhóm gồm cả nam và nữ |
| Saluton, Maria! | Chào Maria! | Thân mật, nhất là trong email |
ReVo ghi chú rằng kara thường được dùng để xưng hô với ai đó, nhất là ở đầu thư. Estimata là phân từ của estimi “quý trọng”. PMEG cho biết lời xưng hô được tách bằng dấu phẩy hoặc đứng riêng thành một câu, và không bao giờ đặt la trước nó: Estimata prezidanto… David Jordan bổ sung rằng dấu chấm than là cách kết thúc phổ biến hơn, còn dấu phẩy ít gặp hơn.
Danh xưng và “bạn”
| Esperanto | Tiếng Việt | Ghi chú |
|---|---|---|
| sinjoro, s-ro | ông, ngài | ReVo ghi s-ro là dạng viết tắt |
| sinjorino, s-ino | bà, cô, quý bà | ReVo ghi s-ino |
| gesinjoroj | ông bà; quý ông quý bà | Cả hai giới cùng lúc |
| doktoro, d-ro | tiến sĩ, bác sĩ | Một học vị (ReVo) |
| vi | bạn | Một người hay nhiều người, bạn bè hay người lạ |
Danh xưng đứng trước họ, không có la: sinjoro Novak. Tiếng Esperanto không có đại từ “bạn” trang trọng riêng (đại từ), nên sự tôn trọng thể hiện qua lời chào, lời kết và những lời đề nghị lịch sự (cách nói lịch sự).
Câu mở đầu và lời đề nghị
| Esperanto | Tiếng Việt | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dankon pro via letero. | Cảm ơn bạn về lá thư. | Khi trả lời |
| Via letero ĝojigis min. | Thư của bạn làm tôi vui. | Thân mật, tân ngữ mang -n |
| Mi skribas al vi por demandi pri la kurso. | Tôi viết thư cho bạn để hỏi về khóa học. | por + động từ nguyên mẫu = mục đích (PMEG) |
| Mi esperas, ke vi fartas bone. | Tôi hy vọng bạn vẫn khỏe. | Mệnh đề ke |
| Pardonu pro la malfrua respondo. | Xin lỗi vì trả lời muộn. | Lời xin lỗi |
| Ĉu vi povus sendi al mi la horaron? | Bạn có thể gửi cho tôi lịch trình được không? | Đề nghị lịch sự (PMEG) |
| Bonvolu respondi antaŭ la 20-a de Oktobro. | Xin hãy trả lời trước ngày 20 tháng 10. | bonvolu + động từ nguyên mẫu |
| Mi atendas vian respondon. | Tôi mong nhận được hồi âm của bạn. | Nghĩa đen: “Tôi chờ câu trả lời của bạn” |
| Antaŭdankon pro via helpo. | Xin cảm ơn trước sự giúp đỡ của bạn. | Trước lời kết |
| Mi pardonpetas pro la eraro. | Tôi xin lỗi về sai sót. | Trang trọng |
| Mi bedaŭras, ke mi ne povos veni. | Tôi rất tiếc là tôi sẽ không thể đến. | Từ chối |
Lời kết
| Esperanto | Tiếng Việt | Dùng khi |
|---|---|---|
| Sincere via, | Trân trọng, | Trang trọng |
| Salutas, + tên | Xin chào (nghĩa đen: “[tên] chào bạn”) | Trang trọng (Jordan) |
| Kun afablaj salutoj, | Trân trọng chào, | Lịch sự, trang trọng hoặc bán trang trọng |
| Kun amikaj salutoj, | Thân ái chào, | Thân thiện |
| Kun koraj salutoj, | Chào bạn bằng cả tấm lòng, | Ấm áp |
| Elkore salutas, | Chân thành chào, | Thân mật (Jordan) |
| Amike, | Thân ái, | Gửi bạn bè; nghĩa đen “một cách thân thiện” |
| Kore, | Thân mến, | Gửi bạn bè; từ koro “trái tim” |
| Ĝis baldaŭ! / Ĉion bonan! | Hẹn sớm gặp lại! / Chúc mọi điều tốt đẹp! | Lời tạm biệt thân thiện |
| Kun amo, | Với tình yêu thương, | Gia đình và người yêu |
Jordan giải thích rằng về mặt ngữ pháp, lời kết là một câu có chủ ngữ là người ký: Elkore salutas cộng với tên bạn nghĩa là “(tên) chào bạn thật lòng”. Danh sách lời kết trên Vikipedio còn có Brakume “với một cái ôm” và Ame “với tình yêu”.
Vì sao Bonan tagon! có -n còn Kara Maria thì không
Lời chào và lời chúc là những câu rút gọn. PMEG chỉ ra rằng Bonan matenon! thay cho Mi deziras al vi bonan matenon!; đối cách -n vẫn còn dù động từ đã biến mất.
| Esperanto | Tiếng Việt | Câu đầy đủ có thể có |
|---|---|---|
| Bonan tagon! | Chúc một ngày tốt lành! | (Mi deziras al vi) bonan tagon |
| Koran dankon! | Xin chân thành cảm ơn! | (Mi donas al vi) koran dankon |
| Multajn salutojn! | Xin gửi nhiều lời chào! | (Mi sendas) multajn salutojn |
| Salutojn al via familio! | Gửi lời chào đến gia đình bạn! | (Mi sendas) salutojn al via familio |
| Ĉion bonan al vi kaj via familio! | Chúc bạn và gia đình mọi điều tốt đẹp! | (Mi deziras) ĉion bonan al vi kaj via familio (PMEG) |
Sau kun hay ĝis không có -n (kun koraj salutoj, ĝis baldaŭ), và lời xưng hô cũng không mang -n: PMEG nói lời xưng hô luôn không có dấu hiệu vai trò, nên hãy viết Kara Maria, không bao giờ Karan Marian. Xem trang lời chào để biết cùng quy tắc trong lời nói.
Viết email
Email là retpoŝto, cũng có retletero, retmesaĝo hay e-poŝto (Vikipedio). Thêm từ vựng có ở trang công nghệ và internet.
| Esperanto | Tiếng Việt | Ghi chú |
|---|---|---|
| retpoŝta adreso | địa chỉ email | maria@ekzemplo.org đọc là maria ĉe ekzemplo punkto org |
| ĉe | @ | Ký hiệu này còn gọi là heliko “con ốc sên” |
| sendinto / adresato | người gửi / người nhận | |
| Temo: | Chủ đề: | Vikipedio cũng gọi ô này là afero |
| kopio | bản sao (CC) | Bản sao ẩn (BCC) là nevidebla kopio |
| aldonaĵo, kunsendaĵo | tệp đính kèm | ReVo định nghĩa kunsendaĵo là tệp gửi kèm email |
| Re: | Re: | Cũng dùng trong dòng chủ đề tiếng Esperanto |
| respondi, respondi al ĉiuj | trả lời, trả lời tất cả | |
| plusendi | chuyển tiếp | Thư được chuyển tiếp là plusendita mesaĝo |
Nếu chương trình của người nhận không hiển thị được ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ và ŭ, hãy viết chúng bằng hệ thống x (cx, gx). Với thư giấy, phong bì cần adreso, strato “đường phố”, poŝtkodo “mã bưu chính”, urbo “thành phố” và lando “quốc gia”, cùng poŝtmarko “tem” dán trên koverto.
Ba thư mẫu
Thư trang trọng gửi một tổ chức
| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| Varsovio, ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026 | Warszawa, thứ Năm, ngày 8 tháng 10 năm 2026 |
| Al la estraro de la Esperanto-Societo | Kính gửi Ban điều hành Hội Esperanto |
| Estimataj gesinjoroj, | Kính thưa quý ông bà, |
| Mi skribas al vi por peti vian helpon. Mi instruas lingvojn en mezlernejo kaj ŝatus prezenti Esperanton al miaj lernantoj en Novembro. | Tôi viết thư này để xin sự giúp đỡ của quý vị. Tôi dạy ngoại ngữ ở một trường trung học và muốn giới thiệu tiếng Esperanto cho học sinh của mình vào tháng 11. |
| Ĉu iu el viaj membroj povus viziti nian klason dum unu horo? | Liệu có thành viên nào của quý vị có thể đến thăm lớp chúng tôi trong một giờ không? |
| Mi atendas vian respondon antaŭ la fino de Oktobro. Antaŭdankon pro via helpo. | Tôi mong nhận được hồi âm của quý vị trước cuối tháng 10. Xin cảm ơn trước sự giúp đỡ của quý vị. |
| Kun afablaj salutoj, | Trân trọng chào, |
| Maria Novak | Maria Novak |
Thư riêng gửi một người bạn
| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| Parizo, la 8-an de Oktobro 2026 | Paris, ngày 8 tháng 10 năm 2026 |
| Kara Petro, | Peter thân mến, |
| Dankon pro via letero! Ĝi ĝojigis min, ĉar mi atendis novaĵojn de vi dum longa tempo. Pardonu pro la malfrua respondo: mi havis multe da laboro. Ĉi tie ĉio iras bone. | Cảm ơn bạn về lá thư! Thư làm mình rất vui vì mình đã chờ tin của bạn từ lâu. Xin lỗi vì trả lời muộn: mình bận nhiều việc. Ở đây mọi thứ đều ổn. |
| Bona novaĵo: en Decembro mi vizitos vin! Ĉu vi havos tempon por renkonti min? | Có tin vui đây: tháng 12 mình sẽ đến thăm bạn! Bạn có thời gian gặp mình không? |
| Salutojn al via familio! Ĝis baldaŭ! | Gửi lời chào đến gia đình bạn! Hẹn sớm gặp lại! |
| Amike, | Thân ái, |
| Elena | Elena |
Email hỏi thông tin
| Esperanto | Tiếng Việt |
|---|---|
| Temo: Demando pri la renkontiĝo en Marto | Chủ đề: Câu hỏi về cuộc gặp gỡ tháng 3 |
| Estimata sinjoro Hansen, | Kính thưa ông Hansen, |
| Mi ŝatus aliĝi al via renkontiĝo en Marto. Ĉu vi povus sendi al mi informojn pri la prezo kaj la loĝejo? La plenigita aliĝilo estas en la aldonaĵo. | Tôi muốn đăng ký tham dự cuộc gặp gỡ của ông vào tháng 3. Ông có thể gửi cho tôi thông tin về giá và chỗ ở được không? Phiếu đăng ký đã điền nằm trong tệp đính kèm. |
| Antaŭdankon pro via respondo. | Xin cảm ơn trước vì hồi âm của ông. |
| Kun amikaj salutoj, | Thân ái chào, |
| Anna Berg | Anna Berg |
Với những từ đầu tiên và tin nhắn ngắn, xem mẫu câu cơ bản.
Câu hỏi thường gặp
Kết thư bằng tiếng Esperanto thế nào?
Bằng một lời kết và tên bạn: Kun amikaj salutoj hoặc Amike với bạn bè, Sincere via hoặc Kun afablaj salutoj trong thư trang trọng. Jordan cho biết lời kết đơn giản nhất là Salutas hoặc Elkore salutas trước chữ ký.
Mở đầu thư trang trọng bằng tiếng Esperanto thế nào?
Dùng Estimata sinjoro Novak, hoặc Estimata sinjorino Novak, với người có tên, và Estimataj gesinjoroj, khi bạn không biết người đọc là ai. Đừng đặt la trước danh xưng.
Viết ngày tháng trong thư tiếng Esperanto thế nào?
Dạng la 8-an de Oktobro 2026: ngày là số thứ tự, rồi de và tháng viết hoa. Mẫu thư của PMEG thêm thứ trong tuần, cả hai đều mang -n: ĵaŭdon la 8-an de Oktobro 2026.
Địa chỉ email, chủ đề và tệp đính kèm trong tiếng Esperanto là gì?
Retpoŝta adreso, temo và aldonaĵo (cũng có kunsendaĵo). Ký hiệu @ đọc là ĉe, nên maria@ekzemplo.org đọc là maria ĉe ekzemplo punkto org.
Nói Kara Maria hay Karan Marian?
Kara Maria. Lời chào là lời xưng hô, và PMEG nói lời xưng hô không mang dấu hiệu vai trò nên không có -n. Còn những lời chúc cố định như Bonan tagon! thì kết thúc bằng -n.
Nguồn
- PMEG: Datoj – cách ghi ngày ở đầu thư
- PMEG: Alvoko – xưng hô với ai đó, không có la trước lời xưng hô
- PMEG: Mallongigitaj frazoj – Bonan matenon!, Saluton!, Dankon!, Ĉion bonan al vi kaj via familio!
- PMEG: Fraztipoj kaj frazfunkcioj – Ĉu vi povus…?, Mi pardonpetas
- PMEG: I-verboj kun rolvortetoj – por + động từ nguyên mẫu
- PMEG: Majuskloj ĉe propraj nomoj – tên tháng
- ReVo: kara, estimi, sinjoro, sinjorino, doktoro, letero, adreso, temo, kunsendaĵo
- Vikipedio: Retpoŝto, Adiaŭo, Listo de mallongigoj en retletera temo
- David K. Jordan, Being Colloquial in Esperanto: Writing Letters
- Wiktionary: amike, kore
- Tatoeba (CC BY 2.0 FR), dùng để kiểm tra các cụm từ này có xuất hiện trong câu thực tế: #630293, #1069767, #2503769, #2051593, #9622140, #4827819, #1554154, #554050, #4452080, #507094, #10324050 (ví dụ)
Nếu Esperantopedia giúp ích cho bạn, bạn có thể ủng hộ chúng tôi.