Esperantopedia

Tài khoản của bạnBạn bèTin nhắnCài đặtBảng quản trị

Fundamento

Universala Vortaro: từ điển của Fundamento năm 1905

Vốn từ cốt lõi chính thức của Esperanto, từng chữ cái, đúng như in năm 1905 – kèm liên kết đến nghĩa hiện đại của từng từ.

Cập nhật: Đọc trong 4 phút

Universala Vortaro (“Từ điển Phổ thông”) là phần thứ tư và lớn nhất của Fundamento de Esperanto. Nó liệt kê các gốc từ, phụ tố và từ nhỏ của ngôn ngữ kèm bản dịch sang tiếng Pháp, Anh, Đức, Nga và Ba Lan. Mọi gốc từ trong đó đều là Cơ bản: thuộc về phần cốt lõi có tính ràng buộc của Esperanto.

Các mục từ được viết như thế nào?

Một mục từ thường là một gốc từ theo sau bởi dấu nháy đơn, chẳng hạn abel' “con ong”. Dấu nháy đơn đánh dấu chỗ một đuôi hay bộ phận khác được ghép vào. Ghi chú của chính từ điển giải thích hệ thống bằng frat'in'o “chị/em gái”: ba bộ phận, frat “anh/em trai”, in “giống cái” và o “danh từ”, mỗi bộ phận được tra riêng.

  • Gốc từ không có đuôi: aĉet' “mua”, afabl' “niềm nở”.
  • Phụ tố và đuôi cũng là mục từ, kèm giải thích ngắn và ví dụ: ad' chỉ hành động kéo dài, a chỉ tính từ.
  • Từ nhỏ được viết đầy đủ: adiaŭ, kaj, ĉe.
  • Một số từ phái sinh theo sau gốc của chúng như mục con: sub'aĉet' “mua chuộc” dưới aĉet', mal'afabl' “cáu kỉnh” dưới afabl'.

Chúng tôi đếm được 2.635 mục chính và 298 mục phái sinh. Trong bản gốc, các chữ C và Ĉ chung một phần, G và Ĝ, H và Ĥ, J và Ĵ, S và Ŝ cũng vậy; như thế có 22 phần.

Còn những lỗi thì sao?

Zamenhof để nguyên các bản dịch như chúng vốn có, kể cả lỗi, và lời tựa của ông cảnh báo rằng chúng có “nhất là trong phần tiếng Anh”. Hãy đối chiếu năm bản dịch khi một bản trông lạ. Ủy ban Ngôn ngữ sau đó đã công bố các chỉnh sửa, hiện được Viện Hàn lâm Esperanto dùng trong từ điển trực tuyến của mình.

Mỗi mục ở đây liên kết đến từ điển của chúng tôi khi chúng tôi có từ đó, để xem nghĩa hiện đại, các dạng và ví dụ. Các gốc từ thêm vào sau năm 1905 được liệt kê trong các Bổ sung Chính thức; xem Esperanto chính thức.

UNIVERSALA VORTARO

DE LA LINGVO INTERNACIA ESPERANTO

Ĉion, kio estas skribita en la lingvo internacia Esperanto, oni povas kompreni kun helpo de tiu ĉi vortaro. Vortoj, kiuj formas kune unu ideon, estas skribataj kune, sed dividataj unu de la alia per streketo, tiel ekzemple la vorto « frat'in'o », prezentante unu ideon, estas kunmetita el tri vortoj, el kiuj ĉiun oni devas serĉi aparte.

Cùng lời ghi chú này bằng các thứ tiếng khác năm 1905

fr Tout ce qui est écrit en langue internationale Esperanto peut se comprendre à l’aide de ce dictionnaire. Les mots qui forment ensemble une seule idée s’écrivent ensemble mais se séparent les uns des autres par de petits traits. Ainsi, par exemple, le mot « frat'in'o », qui n’exprime qu’une idée est formé de trois mots, et chacun d’eux se cherche à part.

en Everything written in the international language Esperanto can be translated by means of this vocabulary. If several words are required to express one idea, they must be written in one but, separated by commas; e. g. « frat'in'o » though one idea, is yet composed of three words, which must be looked for separately in the vocabulary.

de Alles, was in der internationalen Sprache Esperanto geschrieben ist, kann man mit Hülfe dieses Wörterbuches verstehen. Wörter, welche zusammen einen Begriff bilden, werden zusammen geschrieben, aber von einander, durch einen senkrechten Strich getrennt; so ist z. B. das Wort « frat'in'o », welches einen Begriff bildet, aus drei Wörtern zusammengesetzt, deren jedes besonders zu suchen ist.

ru Все, что написано на международномъ языкѣ Эсперанто, можно понимать съ помощью этого словаря. Слова составляющія вмѣстѣ одно понятіе, пишутся вмѣстѣ, но отдѣляются другъ отъ друга черточкой; такъ напримѣръ слово « frat'in'o », составляя одно понятіе, сложено изъ трехъ словъ, изъ которыхъ каждое надо искать отдѣльно.

pl Wszystko co napisano w języku międzynarodowyn Esperanto, można zrozumieć przy pomocy tego słownika. Wyrazy, stanowiące razem jedno pojęcie, pisze się razem, lecz oddziela się kréską pionową; tak naprzykład wyraz « frat'in'o » stanowiący jedno pojęcie, złożony jest z trzech wyrazów, z których każdego należy szukać oddzielnie.

Văn bản: Fundamento de Esperanto của L. L. Zamenhof (1905), thuộc phạm vi công cộng, theo ấn bản của Akademio de Esperanto. Chính tả, dấu câu và các bản dịch gốc, kể cả lỗi, được giữ nguyên.

Nguồn

Nếu Esperantopedia giúp ích cho bạn, bạn có thể ủng hộ chúng tôi.