Học
100 danh từ tiếng Esperanto thông dụng nhất (kèm họ từ)
Một trăm danh từ, một đuôi và hai bổ sung nhỏ: gộp lại chúng chiếm 5,2% tổng số từ trong những câu Esperanto thường ngày.
Những danh từ Esperanto thông dụng nhất là homo “người”, tempo “thời gian”, libro “sách”, infano “trẻ em”, jaro “năm” và lingvo “ngôn ngữ”. 100 danh từ thường gặp nhất trong danh sách 1.000 từ thông dụng của chúng tôi chiếm 5,2% tổng số từ trong một kho ngữ liệu 5,8 triệu từ gồm các câu Esperanto thường ngày, và riêng mười danh từ đứng đầu đã chiếm 1,3%. Danh từ nào cũng kết thúc bằng -o, nên bạn nhận ra ngay, và bảng bên dưới cho thấy thêm hai hoặc ba từ được tạo từ cùng một gốc.
Danh từ nào cũng kết thúc bằng -o, thêm -j cho số nhiều và -n cho tân ngữ
Thêm -j khi có nhiều hơn một và -n cho tân ngữ trực tiếp. Nếu danh từ cần cả hai, thứ tự luôn là -j rồi -n. Không có ngoại lệ; xem danh từ và tính từ và đối cách.
| Dạng | Đuôi | Ví dụ | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|---|
| một | -o | La libro estas sur la tablo. | “Quyển sách ở trên bàn.” |
| nhiều | -oj | La libroj estas sur la tablo. | “Những quyển sách ở trên bàn.” |
| một, làm tân ngữ | -on | Mi legas la libron. | “Tôi đang đọc quyển sách.” |
| nhiều, làm tân ngữ | -ojn | Mi legas la librojn. | “Tôi đang đọc những quyển sách.” |
Esperanto chỉ có mạo từ la, tức mạo từ xác định, và nó không bao giờ thay đổi: la libro, la libroj, la librojn. Không có từ nào cho “một” kiểu bất định: libro có thể là “một quyển sách” hoặc chỉ là “sách”. Tiếng Việt dùng loại từ như “con”, “cái”, “quyển” trước danh từ; Esperanto không có loại từ, bạn chỉ cần danh từ và đuôi -j khi số nhiều.
Danh từ chỉ người: -in- tạo dạng giống cái
Esperanto không có giống ngữ pháp. Hầu hết các từ chỉ người, như homo, infano, amiko, persono, instruisto, kuracisto và studento, không nói gì về giới tính. Một số gốc từ mang nghĩa nam, và hậu tố -in- tạo dạng nữ. Sáu cặp như vậy nằm trong 100 danh từ thông dụng nhất; các con số là thứ hạng trong danh sách.
| Nghĩa nam | Dạng nữ với -in- |
|---|---|
| patro “cha” (133) | patrino “mẹ” (173) |
| frato “anh em trai” (221) | fratino “chị em gái” (261) |
| filo “con trai” (237) | filino “con gái” (342) |
| knabo “cậu bé” (218) | knabino “cô bé” (228) |
| edzo “chồng” (402) | edzino “vợ” (230) |
| viro “người đàn ông” (156) | virino “người phụ nữ” (174) |
Tiền tố ge- gọi chung cả hai giới: gepatroj “cha mẹ”, gefratoj “anh chị em”, gefiloj “con cái (trai và gái)”, geedzoj “vợ chồng”. Xem hậu tố và tiền tố.
10 danh từ nên học đầu tiên
Đây là lựa chọn của riêng chúng tôi, không phải danh sách chính thức. Sáu trong mười từ nằm trong 20 danh từ thường gặp nhất của bảng. Nomo, akvo, demando và familio nằm xa hơn, nhưng người mới học cần chúng ngay trong cuộc trò chuyện đầu tiên.
| Danh từ | Nghĩa | Vì sao học trước | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| nomo | tên | Tự giới thiệu | Mia nomo estas Anna. – “Tên tôi là Anna.” |
| amiko | bạn | Nói về những người bạn quen | Mi havas bonan amikon. – “Tôi có một người bạn tốt.” |
| familio | gia đình | Nói về gia đình | Ĉu vi havas grandan familion? – “Bạn có một gia đình lớn không?” |
| lingvo | ngôn ngữ | Nói về ngôn ngữ bạn nói và đang học | Kiun lingvon vi parolas? – “Bạn nói thứ tiếng nào?” |
| tago | ngày | Lời chào, ngày tháng và kế hoạch | Kiu tago estas hodiaŭ? – “Hôm nay là ngày mấy?” |
| tempo | thời gian | Kế hoạch, lời mời và câu hỏi lịch sự | Ĉu vi havas tempon? – “Bạn có thời gian không?” |
| akvo | nước | Đồ ăn thức uống và thứ đầu tiên bạn gọi | Unu glason da akvo, bonvolu. – “Cho một ly nước, làm ơn.” |
| mono | tiền | Mua sắm và giá cả | Kiom da mono vi bezonas? – “Bạn cần bao nhiêu tiền?” |
| demando | câu hỏi | Hỏi và kiểm tra lại | Ĉu vi komprenas la demandon? – “Bạn có hiểu câu hỏi không?” |
| vorto | từ | Học từ mới | Kion signifas tiu vorto? – “Từ đó có nghĩa là gì?” |
100 danh từ Esperanto thông dụng nhất
Hạng là vị trí của danh từ trong cả 1.000 từ của danh sách, nên homo ở hạng 55 là danh từ đầu tiên: 54 từ đứng trước nó gồm 38 từ ngữ pháp, 12 động từ và 4 trạng từ. Cột Họ từ cho thấy hai hoặc ba từ được tạo từ cùng một gốc (ít hơn nếu ReVo, tức Reta Vortaro, liệt kê ít hơn); nghĩa được rút gọn từ ReVo. Các ví dụ do chúng tôi tự viết. Esperanto và Dio theo thói quen được viết hoa. Hãy tra bất kỳ danh từ nào trong từ điển.
| Hạng | Danh từ | Nghĩa | Họ từ | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 55 | homo | người, con người | homa “thuộc về con người”, homaro “nhân loại”, homeco “tính người, lòng nhân đạo” | Ĉiu homo bezonas amikojn. – “Mỗi người đều cần bạn bè.” |
| 78 | tempo | thời gian | libertempo “thời gian rảnh”, nuntempo “thời nay, hiện đại”, longtempe “lâu, trong thời gian dài” | Mi ne havas tempon hodiaŭ. – “Hôm nay tôi không có thời gian.” |
| 88 | libro | sách, quyển sách | librejo “hiệu sách”, libreto “tập sách nhỏ”, taglibro “nhật ký” | Ŝi legas interesan libron. – “Cô ấy đang đọc một cuốn sách thú vị.” |
| 89 | infano | trẻ em, đứa trẻ | infana “thuộc về trẻ em”, infaneco “tuổi thơ”, infaneto “đứa bé” | La infanoj ludas en la parko. – “Bọn trẻ đang chơi trong công viên.” |
| 90 | jaro | năm | jardeko “thập niên, mười năm”, jarcento “thế kỷ”, Novjaro “Năm Mới” | La jaro havas dek du monatojn. – “Một năm có mười hai tháng.” |
| 91 | lingvo | ngôn ngữ, tiếng | lingva “thuộc về ngôn ngữ”, lingvisto “nhà ngôn ngữ học”, gestolingvo “ngôn ngữ ký hiệu” | Esperanto estas facila lingvo. – “Esperanto là một ngôn ngữ dễ.” |
| 95 | vivo | cuộc sống, sự sống | vivi “sống”, viva “còn sống”, viveco “sự sống động” | La vivo estas bela. – “Cuộc sống thật đẹp.” |
| 96 | tago | ngày | tage “vào ban ngày”, ĉiutaga “hằng ngày”, naskiĝtago “sinh nhật” | Hodiaŭ estas bela tago. – “Hôm nay là một ngày đẹp trời.” |
| 103 | domo | nhà, ngôi nhà | dometo “nhà nhỏ, căn nhà tranh”, domego “dinh thự”, stacidomo “nhà ga” | Nia domo havas ruĝan pordon. – “Nhà chúng tôi có cánh cửa màu đỏ.” |
| 113 | mono | tiền | monujo “ví tiền”, monero “đồng xu”, poŝmono “tiền tiêu vặt” | Mi ne havas sufiĉe da mono. – “Tôi không có đủ tiền.” |
| 114 | afero | việc, sự việc, vấn đề | aferisto “doanh nhân”, amafero “chuyện tình”, afereca “mang tính kinh doanh” | Tio ne estas mia afero. – “Đó không phải việc của tôi.” |
| 116 | amiko | bạn, người bạn | amika “thân thiện”, amikino “bạn nữ”, amikeco “tình bạn” | Mia amiko loĝas en Berlino. – “Bạn tôi sống ở Berlin.” |
| 125 | laboro | công việc, việc làm | labori “làm việc”, laboristo “công nhân”, kunlabori “hợp tác” | Mi serĉas novan laboron. – “Tôi đang tìm một công việc mới.” |
| 133 | patro | cha, bố | patrino “mẹ”, bopatro “bố vợ, bố chồng”, prapatro “tổ tiên (nam)” | Mia patro laboras en banko. – “Bố tôi làm việc ở ngân hàng.” |
| 138 | aŭto | ô tô, xe hơi | aŭtejo “nhà để xe”, aŭtisto “tài xế”, ŝarĝaŭto “xe tải” | Ni veturas per aŭto. – “Chúng tôi đi bằng ô tô.” |
| 141 | vorto | từ | vortaro “từ điển”, pasvorto “mật khẩu”, vorta “thuộc về từ ngữ” | Kiel oni diras tiun vorton en Esperanto? – “Trong tiếng Esperanto người ta nói từ đó thế nào?” |
| 147 | horo | giờ, tiếng | horaro “thời gian biểu”, duonhoro “nửa giờ”, kvaronhoro “mười lăm phút” | La filmo daŭras du horojn. – “Bộ phim kéo dài hai tiếng.” |
| 154 | mondo | thế giới | tutmonda “toàn thế giới”, mondoparto “châu lục”, mondmilito “chiến tranh thế giới” | Esperanto estas parolata en la tuta mondo. – “Esperanto được nói khắp nơi trên thế giới.” |
| 155 | problemo | vấn đề, rắc rối | problema “có vấn đề” | Ne estas problemo! – “Không vấn đề gì!” |
| 156 | viro | người đàn ông | vira “thuộc nam giới”, vireco “tính nam”, virkato “mèo đực” | Tiu viro estas kuracisto. – “Người đàn ông đó là bác sĩ.” |
| 157 | hundo | chó, con chó | hundino “chó cái”, hundido “chó con”, hundejo “chuồng chó” | La hundo dormas sub la tablo. – “Con chó đang ngủ dưới bàn.” |
| 165 | lando | đất nước, xứ | eksterlando “nước ngoài”, tutlanda “toàn quốc”, landnomo “tên nước” | Kiu estas la plej granda lando en la mondo? – “Nước nào lớn nhất thế giới?” |
| 173 | patrino | mẹ | bopatrino “mẹ vợ, mẹ chồng”, prapatrino “tổ tiên (nữ)”, duonpatrino “mẹ kế” | Mia patrino kuiras vespermanĝon. – “Mẹ tôi đang nấu bữa tối.” |
| 174 | virino | người phụ nữ | virina “thuộc nữ giới”, virineco “tính nữ”, virinismo “chủ nghĩa nữ quyền” | Tiu virino parolas kvar lingvojn. – “Người phụ nữ đó nói được bốn thứ tiếng.” |
| 175 | ĉambro | phòng | dormoĉambro “phòng ngủ”, banĉambro “phòng tắm”, klasĉambro “phòng học” | Mia ĉambro estas malgranda, sed bela. – “Phòng của tôi nhỏ nhưng đẹp.” |
| 181 | akvo | nước | akva “có nước, lỏng”, akvumi “tưới nước”, marakvo “nước biển” | Mi trinkas glason da akvo. – “Tôi uống một ly nước.” |
| 184 | lernejo | trường học | lerni “học”, lernanto “học sinh”, mezlernejo “trường trung học” | Mia filino iras al la lernejo. – “Con gái tôi đi học.” |
| 189 | urbo | thành phố | urbano “cư dân thành phố”, urbestro “thị trưởng”, ĉefurbo “thủ đô” | Parizo estas bela urbo. – “Paris là một thành phố đẹp.” |
| 196 | frazo | câu | frazaro “tập hợp câu”, frapfrazo “khẩu hiệu”, frazlibro “sách cụm từ” | Ĉi tiu frazo estas tro longa. – “Câu này dài quá.” |
| 199 | nomo | tên | nomi “đặt tên”, nomiĝi “được gọi là”, familinomo “họ” | Kio estas via nomo? – “Tên bạn là gì?” |
| 201 | demando | câu hỏi | demandi “hỏi”, demandaro “bảng câu hỏi”, demandosigno “dấu hỏi chấm” | Mi havas demandon pri la leciono. – “Tôi có một câu hỏi về bài học.” |
| 202 | kato | mèo, con mèo | katino “mèo cái”, katido “mèo con”, virkato “mèo đực” | Nia kato ŝatas dormi sur la lito. – “Con mèo nhà chúng tôi thích ngủ trên giường.” |
| 208 | Dio | thần, Chúa | dia “thuộc về thần linh”, diino “nữ thần”, sendia “vô thần” | Ŝi preĝas al Dio. – “Cô ấy cầu nguyện với Chúa.” |
| 217 | pordo | cửa | pordego “cổng”, pordisto “người gác cửa”, dompordo “cửa chính” | Bonvolu fermi la pordon. – “Xin vui lòng đóng cửa lại.” |
| 218 | knabo | cậu bé, bé trai | knabino “cô bé”, ŝipknabo “chú bé phục vụ trên tàu” | La knabo havas ruĝan pilkon. – “Cậu bé có một quả bóng đỏ.” |
| 221 | frato | anh trai, em trai, anh em | fratino “chị gái, em gái”, gefratoj “anh chị em”, frateco “tình huynh đệ” | Mia frato estas pli aĝa ol mi. – “Anh trai tôi lớn tuổi hơn tôi.” |
| 223 | okulo | mắt | okula “thuộc về mắt”, okulisto “bác sĩ nhãn khoa”, okulvitroj “kính mắt” | Ŝi havas bluajn okulojn. – “Cô ấy có đôi mắt xanh.” |
| 225 | mano | tay, bàn tay | dekstramana “thuận tay phải”, maldekstramana “thuận tay trái”, manpleno “một nắm tay” | Li tenas libron en la mano. – “Anh ấy cầm cuốn sách trong tay.” |
| 226 | vero | sự thật | vera “thật, đúng”, vere “thật sự”, malvera “sai, giả” | Ĉu tio estas la vero? – “Đó có phải là sự thật không?” |
| 228 | knabino | cô bé, bé gái | knabo “cậu bé” | La knabino legas fabelon. – “Cô bé đang đọc truyện cổ tích.” |
| 230 | edzino | vợ | edzo “chồng”, geedzoj “vợ chồng”, edziniĝi “lấy chồng” | Lia edzino laboras en hospitalo. – “Vợ anh ấy làm việc ở bệnh viện.” |
| 232 | ideo | ý tưởng, ý nghĩ | idearo “hệ tư tưởng, tập hợp ý tưởng”, samideano “người cùng chí hướng” | Tio estas bona ideo! – “Đó là một ý tưởng hay!” |
| 233 | instruisto | giáo viên, thầy giáo, cô giáo | instrui “dạy”, instruado “sự giảng dạy”, instruejo “cơ sở giáo dục” | Nia instruisto parolas tre klare. – “Thầy giáo của chúng tôi nói rất rõ ràng.” |
| 234 | loko | nơi, chỗ | loka “thuộc địa phương”, loki “đặt, để”, translokiĝi “chuyển đến nơi khác” | Ĉi tiu loko estas tre trankvila. – “Chỗ này rất yên tĩnh.” |
| 237 | filo | con trai | bofilo “con rể”, gefiloj “con cái (trai và gái)”, duonfilo “con riêng của vợ/chồng (trai)” | Mia filo studas en la universitato. – “Con trai tôi học ở trường đại học.” |
| 238 | persono | người, cá nhân | persona “cá nhân, riêng tư”, personaro “nhân viên”, personeco “nhân cách” | En la ĉambro estas dek personoj. – “Trong phòng có mười người.” |
| 241 | gepatro | cha hoặc mẹ, bậc cha mẹ | patro “cha”, patrino “mẹ”, bogepatroj “cha mẹ vợ, cha mẹ chồng” | Miaj gepatroj loĝas en vilaĝo. – “Cha mẹ tôi sống ở một ngôi làng.” |
| 242 | vojo | đường, con đường | vojeto “lối nhỏ”, fervojo “đường sắt”, aŭtovojo “đường cao tốc” | Ĉu vi konas la vojon al la stacidomo? – “Bạn có biết đường đến nhà ga không?” |
| 254 | eraro | lỗi, sai lầm | erari “mắc lỗi”, erara “sai, nhầm”, senerara “không có lỗi” | En ĉi tiu frazo estas eraro. – “Câu này có một lỗi.” |
| 255 | amo | tình yêu | ami “yêu”, amanto “người yêu”, malamo “lòng căm ghét” | Amo estas pli forta ol timo. – “Tình yêu mạnh hơn nỗi sợ.” |
| 257 | letero | thư, lá thư | retletero “thư điện tử”, novaĵletero “bản tin”, leteri “viết thư cho” | Mi skribas leteron al mia avino. – “Tôi đang viết thư cho bà tôi.” |
| 261 | fratino | chị gái, em gái, chị em | frato “anh trai, em trai”, fratina “như chị em”, fratineco “tình chị em” | Mia fratino ludas pianon. – “Chị tôi chơi đàn dương cầm.” |
| 262 | arbo | cây | arba “thuộc về cây”, arbeto “bụi cây”, arbaro “rừng” | Sur la arbo sidas birdo. – “Trên cây có một con chim đang đậu.” |
| 269 | nokto | đêm | nokte “vào ban đêm”, noktiĝi “trời tối dần”, tranokti “qua đêm” | Dum la nokto la urbo estas silenta. – “Ban đêm thành phố yên tĩnh.” |
| 273 | semajno | tuần | semajna “hằng tuần”, semajnfino “cuối tuần” | La semajno havas sep tagojn. – “Một tuần có bảy ngày.” |
| 276 | fojo | lần | foje “đôi khi”, unuafoje “lần đầu tiên”, ĉiufoje “mỗi lần” | Mi vidis tiun filmon du fojojn. – “Tôi đã xem bộ phim đó hai lần.” |
| 281 | familio | gia đình | familia “thuộc về gia đình”, familiano “thành viên gia đình”, familiestro “chủ gia đình” | Nia familio estas malgranda. – “Gia đình chúng tôi nhỏ.” |
| 284 | Esperanto | tiếng Esperanto | esperanta “thuộc về Esperanto”, esperantisto “người nói Esperanto”, esperante “bằng tiếng Esperanto” | Mi parolas Esperanton ĉiutage. – “Tôi nói tiếng Esperanto mỗi ngày.” |
| 292 | kafo | cà phê | kafejo “quán cà phê”, kafumi “uống cà phê cùng nhau”, kafkruĉo “bình cà phê” | Ĉu vi volas kafon aŭ teon? – “Bạn muốn cà phê hay trà?” |
| 294 | kuracisto | bác sĩ | kuraci “chữa bệnh”, bestkuracisto “bác sĩ thú y”, infankuracisto “bác sĩ nhi” | Li iris al la kuracisto, ĉar li estis malsana. – “Anh ấy đi khám bác sĩ vì bị ốm.” |
| 298 | helpo | sự giúp đỡ | helpi “giúp”, helpanto “người giúp đỡ”, malhelpi “cản trở” | Mi bezonas vian helpon. – “Tôi cần sự giúp đỡ của bạn.” |
| 299 | tablo | bàn | tableto “bàn nhỏ”, skribtablo “bàn viết”, labortablo “bàn làm việc” | La libro estas sur la tablo. – “Quyển sách ở trên bàn.” |
| 301 | fenestro | cửa sổ | fenestreto “cửa sổ nhỏ”, montrofenestro “tủ kính cửa hàng” | El mia fenestro mi vidas la maron. – “Từ cửa sổ nhà mình, tôi nhìn thấy biển.” |
| 305 | filmo | phim | filmi “quay phim”, filmeto “đoạn phim ngắn”, desegnofilmo “phim hoạt hình” | Ni rigardas interesan filmon. – “Chúng tôi đang xem một bộ phim thú vị.” |
| 307 | trajno | tàu hỏa | trajni “đi bằng tàu hỏa”, rapidtrajno “tàu tốc hành”, eltrajniĝi “xuống tàu” | La trajno al Varsovio foriras je la kvina. – “Chuyến tàu đi Warszawa khởi hành lúc năm giờ.” |
| 310 | koro | tim, trái tim | kora “chân thành”, bonkora “tốt bụng”, senkora “vô tâm” | Mia koro batas rapide. – “Tim tôi đập nhanh.” |
| 312 | tero | đất, mặt đất, Trái Đất | tera “thuộc về đất”, terpomo “khoai tây”, alteriĝi “hạ cánh” | La infanoj sidas sur la tero. – “Bọn trẻ ngồi trên mặt đất.” |
| 317 | sinjoro | ông, ngài, quý ông | sinjorino “bà, quý bà”, gesinjoroj “quý bà và quý ông” | Pardonu, sinjoro, kie estas la stacidomo? – “Xin lỗi ông, nhà ga ở đâu ạ?” |
| 323 | opinio | ý kiến, quan điểm | opinii “cho rằng, có ý kiến”, miaopinie “theo tôi”, samopinii “cùng quan điểm” | Kia estas via opinio pri tiu libro? – “Bạn nghĩ sao về cuốn sách đó?” |
| 328 | morto | cái chết | morti “chết”, morta “gây chết người”, mortinto “người đã chết” | Li ne timas la morton. – “Anh ấy không sợ cái chết.” |
| 331 | minuto | phút | minute “trong một phút”, ĉiuminute “mỗi phút”, lumminuto “phút ánh sáng” | Atendu minuton, bonvolu. – “Xin vui lòng chờ một phút.” |
| 332 | strato | phố, đường phố | ĉefstrato “phố chính”, sakstrato “ngõ cụt”, stratangulo “góc phố” | Mi loĝas en trankvila strato. – “Tôi sống ở một con phố yên tĩnh.” |
| 335 | floro | hoa, bông hoa | flori “nở hoa”, florejo “luống hoa”, sunfloro “hoa hướng dương” | Ŝi donis al mi ruĝan floron. – “Cô ấy tặng tôi một bông hoa đỏ.” |
| 342 | filino | con gái | filo “con trai”, bofilino “con dâu”, duonfilino “con riêng của vợ/chồng (gái)” | Nia filino lernas naĝi. – “Con gái chúng tôi đang học bơi.” |
| 344 | monato | tháng | monata “hằng tháng”, mielmonato “tuần trăng mật” | Septembro estas la naŭa monato. – “Tháng Chín là tháng thứ chín.” |
| 345 | kapo | đầu | kapdoloro “đau đầu”, kapkuseno “gối”, kapjesi “gật đầu” | Mi havas doloron en la kapo. – “Tôi bị đau ở đầu.” |
| 351 | muziko | âm nhạc | muzika “thuộc âm nhạc”, muzikisto “nhạc sĩ”, muzikilo “nhạc cụ” | Ŝi aŭskultas muzikon ĉiuvespere. – “Cô ấy nghe nhạc mỗi buổi tối.” |
| 352 | ĝardeno | vườn | ĝardenisto “người làm vườn”, infanĝardeno “trường mẫu giáo”, bestoĝardeno “vườn thú” | En nia ĝardeno kreskas pomarbo. – “Trong vườn nhà chúng tôi có một cây táo.” |
| 354 | besto | động vật, con vật | bestaro “hệ động vật”, dombesto “vật nuôi”, rabobesto “thú săn mồi” | Kiun beston vi plej ŝatas? – “Bạn thích con vật nào nhất?” |
| 355 | festo | lễ hội, bữa tiệc | festi “ăn mừng”, festa “mang tính lễ hội” | Ĉiuj amikoj venis al la festo. – “Tất cả bạn bè đều đến dự bữa tiệc.” |
| 357 | historio | lịch sử | historia “thuộc về lịch sử”, historiisto “nhà sử học”, prahistorio “thời tiền sử” | Mi ŝatas legi pri la historio de Eŭropo. – “Tôi thích đọc về lịch sử châu Âu.” |
| 358 | ĉielo | bầu trời, trời | ĉielarko “cầu vồng”, ĉielblua “xanh da trời”, ĉielskrapanto “nhà chọc trời” | La ĉielo estas hodiaŭ tre blua. – “Hôm nay trời rất xanh.” |
| 363 | manĝaĵo | đồ ăn, thức ăn | manĝi “ăn”, manĝo “bữa ăn”, matenmanĝo “bữa sáng” | Ĉi tiu manĝaĵo estas tre bongusta. – “Món này rất ngon.” |
| 367 | rivero | sông | rivereto “suối nhỏ”, riverego “sông lớn” | La rivero fluas tra la urbo. – “Dòng sông chảy qua thành phố.” |
| 368 | respondo | câu trả lời | respondi “trả lời”, respondeci “chịu trách nhiệm”, respondeco “trách nhiệm” | Via respondo estas ĝusta. – “Câu trả lời của bạn đúng.” |
| 371 | maniero | cách, cách thức | sammaniere “theo cách tương tự”, alimaniere “theo cách khác”, vivmaniero “lối sống” | Ĉiu havas sian manieron lerni. – “Mỗi người có cách học riêng.” |
| 374 | studento | sinh viên | studi “học, nghiên cứu”, studado “việc học”, kunstudento “bạn học đại học” | Mi estas studento en Vieno. – “Tôi là sinh viên ở Viên.” |
| 376 | milito | chiến tranh | militi “gây chiến”, milita “thuộc chiến tranh”, militisto “binh sĩ” | Nenio estas pli malbona ol milito. – “Không gì tệ hơn chiến tranh.” |
| 378 | birdo | chim | birdido “chim non”, birdaro “đàn chim”, kortobirdo “gia cầm” | La birdoj kantas en la arbo. – “Những chú chim hót trên cây.” |
| 380 | situacio | tình huống, tình hình | situacia “thuộc về tình huống” | La situacio estas tre malfacila. – “Tình hình rất khó khăn.” |
| 381 | vetero | thời tiết | misvetero “thời tiết xấu”, veterprognozo “dự báo thời tiết” | Kia estas la vetero hodiaŭ? – “Hôm nay thời tiết thế nào?” |
| 383 | suno | mặt trời | sunsubiro “hoàng hôn”, sunleviĝo “bình minh”, sunumi “tắm nắng” | La suno brilas, kaj ni iras al la maro. – “Mặt trời chiếu sáng, và chúng tôi ra biển.” |
| 389 | arbaro | rừng | arbo “cây”, pluvarbaro “rừng mưa nhiệt đới”, praarbaro “rừng nguyên sinh” | Ni promenas tra la arbaro. – “Chúng tôi đi dạo trong rừng.” |
| 391 | momento | khoảnh khắc, lúc | momenta “thoáng chốc”, momente “ngay bây giờ, lúc này”, lastmomente “vào phút chót” | Atendu momenton, mi tuj revenos. – “Chờ một lát, tôi sẽ quay lại ngay.” |
| 392 | danko | lời cảm ơn | danki “cảm ơn”, dankema “biết ơn”, sendanka “vô ơn” | Mil dankojn por via helpo! – “Xin cảm ơn bạn rất nhiều vì đã giúp đỡ!” |
| 396 | parto | phần, bộ phận | parte “một phần”, partopreni “tham gia”, plejparte “phần lớn” | Ĉi tiu parto de la urbo estas tre malnova. – “Khu này của thành phố rất cổ kính.” |
| 398 | plano | kế hoạch | plani “lên kế hoạch”, laborplano “kế hoạch làm việc” | Kio estas via plano por morgaŭ? – “Kế hoạch của bạn cho ngày mai là gì?” |
| 402 | edzo | chồng | edzino “vợ”, geedzoj “vợ chồng”, edziĝi “cưới vợ” | Ŝia edzo estas inĝeniero. – “Chồng cô ấy là kỹ sư.” |
| 405 | celo | mục tiêu, mục đích | celi “nhắm tới”, sencela “vô nghĩa, không mục đích”, vivcelo “mục đích sống” | Mia celo estas lerni Esperanton. – “Mục tiêu của tôi là học tiếng Esperanto.” |
| 411 | vizaĝo | khuôn mặt | vizaĝesprimo “nét mặt”, vizaĝalvizaĝe “mặt đối mặt” | Li lavis sian vizaĝon. – “Anh ấy rửa mặt.” |
Phần lớn họ từ dùng một hậu tố hoặc tiền tố gắn vào gốc: dom·et·o “nhà nhỏ” là “nhà + nhỏ” và bo·patr·o “bố vợ, bố chồng” là “thông gia + cha”. Số khác ghép hai gốc: dormo·ĉambro “phòng ngủ”. Cùng một gốc còn cho ra từ thuộc các loại khác, như động từ vivi và tính từ viva bên cạnh vivo. Quy tắc nằm ở trang cấu tạo từ.
Danh từ tạo từ động từ và tính từ
Gốc từ không có loại từ riêng; đuôi quyết định. Vì vậy tám trong 100 danh từ có chung gốc với một trong 100 động từ thông dụng nhất:
| Danh từ | Động từ cùng gốc |
|---|---|
| vivo “cuộc sống” (95) | vivi “sống” (129) |
| laboro “công việc” (125) | labori “làm việc” (126) |
| demando “câu hỏi” (201) | demandi “hỏi” (188) |
| amo “tình yêu” (255) | ami “yêu” (145) |
| helpo “sự giúp đỡ” (298) | helpi “giúp” (110) |
| opinio “ý kiến” (323) | opinii “cho rằng, có ý kiến” (170) |
| morto “cái chết” (328) | morti “chết” (182) |
| respondo “câu trả lời” (368) | respondi “trả lời” (271) |
Còn vài cặp nữa nằm xa hơn trong danh sách: nomo và nomi “gọi là, đặt tên” (372), eraro và erari “sai, nhầm” (633), danko và danki “cảm ơn” (635), celo và celi “nhắm tới” (706), plano và plani “lên kế hoạch” (721).
Những đuôi sau tạo danh từ mới từ động từ và tính từ:
| Đuôi | Gọi tên | Ví dụ | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|---|
| -o gắn vào gốc động từ | chính hành động | labori → laboro | “làm việc” → “công việc” |
| -ado | hành động kéo dài hoặc lặp lại | skribi → skribado | “viết” → “việc viết (quá trình)” |
| -aĵo | vật cụ thể gắn với một hành động hoặc một tính chất | skribi → skribaĵo; manĝi → manĝaĵo; nova → novaĵo | “một bài viết”; “đồ ăn”; “tin tức” |
| -eco | tính chất hoặc trạng thái mà tính từ mô tả | bela → beleco; libera → libereco | “đẹp” → “vẻ đẹp”; “tự do” → “sự tự do” |
| -ulo | người có tính chất đó | riĉa → riĉulo; blinda → blindulo | “giàu” → “người giàu”; “mù” → “người mù” |
PMEG đưa ra một quy tắc kinh nghiệm: -eco luôn gọi tên một tính chất hay trạng thái, còn -aĵo thường gọi tên một vật cụ thể. Vì vậy beleco là “sự đẹp” và belaĵo là “thứ gì đó đẹp”. Tất cả hậu tố có ở trang hậu tố.
Chúng tôi đã đếm như thế nào
Chúng tôi đếm ngày 8 tháng 10 năm 2026 trong tệp esperanto-1000-common-words-vi.csv của mình. Tệp này lấy từ 822.296 câu Tatoeba với 5.831.657 từ. Đuôi số nhiều -j và đối cách -n được bỏ đi, nên libro, libroj và libron được tính chung vào libro; phương pháp có ở trang từ thông dụng.
- 359 trong 1.000 mục là danh từ (35,9%). Giá trị
per_millioncủa chúng cộng lại là 86.593 trên một triệu, nên danh từ chiếm 8,7% tổng số từ trong ngữ liệu. Động từ chiếm 17,6%. - 8 trong 100 từ thông dụng nhất là danh từ, và 62 trong 300 từ đầu.
- 100 danh từ thường gặp nhất nằm ở hạng 55 đến 411 của danh sách. Giá trị
per_millioncủa chúng cộng lại là 52.217, tức 5,2% tổng số từ và 60,3% mọi lần xuất hiện của danh từ mà danh sách bao phủ. - 10, 20 và 50 danh từ đầu tiên chiếm 1,3%, 2,2% và 3,8% tổng số từ. Riêng homo chiếm 0,2%.
Loại từ được xác định theo đuôi: mục kết thúc bằng -o được tính là danh từ, trừ các từ ngữ pháp như kio và tio, được tính là từ tương liên. Danh từ phái sinh được đếm riêng, nên patro và patrino là hai danh từ. Tên riêng viết hoa (Maria, Parizo) bị loại, trừ Esperanto và Dio. Tatoeba gồm các câu ngắn, văn viết, thường là bản dịch; tiểu thuyết hay lời nói sẽ cho một thứ tự khác, như danh sách ở trang Từ vựng cho thấy.
Câu hỏi thường gặp
Những danh từ thông dụng nhất trong tiếng Esperanto là gì?
Trong danh sách của chúng tôi, mười danh từ thường gặp nhất là homo, tempo, libro, infano, jaro, lingvo, vivo, tago, domo và mono. Gộp lại, chúng chiếm 1,3% tổng số từ trong ngữ liệu Tatoeba.
Tôi cần biết bao nhiêu danh từ Esperanto?
20 danh từ thường gặp nhất bao phủ 2,2% tổng số từ trong ngữ liệu của chúng tôi, 50 danh từ bao phủ 3,8% và 100 danh từ bao phủ 5,2%. Tổng cộng danh từ chiếm 8,7% tổng số từ, vì cùng một số ít từ ngữ pháp và động từ quay lại trong mọi câu: riêng từ ngữ pháp đã chiếm 44,4%. Về các loại từ khác, xem danh sách 1.000 từ.
Số nhiều của danh từ Esperanto được tạo như thế nào?
Thêm -j vào danh từ: libro → libroj. Với tân ngữ, thêm -n sau đó: librojn. Mọi danh từ đều theo quy tắc này, và mạo từ la không thay đổi.
Danh từ Esperanto có giống không?
Không. Esperanto không có giống ngữ pháp. Hầu hết từ chỉ người, như amiko “bạn”, không nói gì về giới tính, còn hậu tố -in- tạo dạng nữ cho các gốc từ mang nghĩa nam: patro “cha” → patrino “mẹ”.
Làm thế nào để tạo danh từ từ một động từ hoặc tính từ trong tiếng Esperanto?
Đổi đuôi: labori “làm việc” → laboro “công việc”. Với hành động kéo dài, thêm -ad- (skribado), với vật cụ thể thêm -aĵ- (manĝaĵo), với tính chất thêm -ec- (beleco) và với người có tính chất đó thêm -ul- (riĉulo). Xem hậu tố.
Nguồn
- Esperantopedia: 1000 từ Esperanto thông dụng nhất (CSV, hạng, loại từ, nghĩa tiếng Việt, tần suất trên một triệu), đếm ngày 8 tháng 10 năm 2026; phương pháp ở trang này
- Tatoeba: downloads – các câu tiếng Esperanto, tải ngày 7 tháng 10 năm 2026; giấy phép CC BY 2.0 FR
- Reta Vortaro (ReVo): các mục như domo, patro, knabo, studi và skribi, đọc ngày 8 tháng 10 năm 2026; nghĩa của các họ từ được rút gọn từ ReVo
- PMEG: Bazaj reguloj por O-vortoj, Seksa signifo de O-vortoj, và các trang hậu tố AD, AĴ và EC
- Wiktionary: Esperanto lemmas (CC BY-SA 4.0) và ESPDIC của Paul Denisowski (CC BY 3.0), nguồn của các nghĩa tiếng Anh trong danh sách
Nếu Esperantopedia giúp ích cho bạn, bạn có thể ủng hộ chúng tôi.